طرح جدید دولت برای حمایت از معیشت
مزیت اصلی این روش آن است که خانوار برای خرید کالا مجبور نیست تا زمان دریافت درآمد یا یارانه ماهانه بعدی منتظر بماند و می‌تواند بخشی از قدرت خرید آینده خود را به زمان حال منتقل کند. همچنین استفاده از اعتبار بدون سود و بازپرداخت آن در دو قسط، در صورت اجرای مناسب، می‌تواند دسترسی به منابع مالی برای خرید کالا را آسان‌تر کند. البته این طرح به معنای افزایش یارانه یا پرداخت کمک جدید به خانوارها نیست. در واقع، خانوارها بخشی از یارانه ماه‌های آینده خود را پیش‌خور می‌کنند تا در زمان حاضر قدرت خرید بیشتری داشته باشند. از این رو، این سازوکار می‌تواند در کوتاه‌مدت به تأمین مایحتاج آنها کمک کند.
آغاز طرح خرید اعتباری کالا
سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها طی ماه‌های گذشته مقدمات اجرای این طرح را در چند مرحله پیگیری کرده بود. نخستین چارچوب اجرایی این برنامه در فروردین‌ماه امسال و در قالب سازوکاری برای استفاده از ظرفیت یارانه نقدی با هدف افزایش قدرت خرید خانوارها مطرح شد. در آن مرحله، سرپرستان خانوار‌های دهک‌های اول تا سوم می‌توانستند تا سقف دوبرابر یارانه ماهانه خود اعتبار خرید دریافت کنند. خرید نیز از طریق سکو‌های ارائه‌دهنده خدمات و شبکه‌ای متشکل از بیش از ۱۷ هزار فروشگاه طرف قرارداد انجام می‌شد و بازپرداخت اعتبار به‌صورت اقساطی در نظر گرفته شده بود.
در ادامه، این طرح در ۳۰ اردیبهشت‌ماه با انتشار فراخوانی برای ایجاد شبکه خرید کالا با استفاده از اعتبار یارانه نقدی وارد مرحله اجرا شد. در این مرحله، امکان خرید حضوری و غیرحضوری کالا و خدمات با استفاده از اعتبار و همچنین مشارکت شرکت‌های فعال در این حوزه مورد توجه قرار گرفت.
گام بعدی در شهریورماه برداشته شد؛ زمانی که سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها در راستای اجرای تصویب‌نامه هیات وزیران، از شرکت‌های واجد شرایط دعوت کرد برای مشارکت در طرح اعلام آمادگی کنند. براساس این فراخوان، شرکت‌های متقاضی باید علاوه بر برخورداری از توان مالی و فنی، شبکه گسترده‌ای از فروشگاه‌های طرف قرارداد و سامانه‌های فروش حضوری و مجازی در اختیار داشته باشند و امکان تأمین اعتبار بدون سود معادل دوبرابر یارانه نقدی ماهانه خانوار را فراهم کنند. مهلت اعلام آمادگی شرکت‌ها نیز تا ۲۴ شهریورماه تعیین شده بود. اکنون با اعلام آغاز ثبت‌نام خانوارها و مشخص شدن زمان شروع خرید، به نظر می‌رسد طرح از مرحله جذب و ارزیابی شرکت‌های اعتباردهنده و ایجاد زیرساخت‌ها عبور کرده و به مرحله استفاده برای خانوارها رسیده است.
حمایت از معیشت خانوار‌های یارانه‌بگیر
در همین زمینه حسن نوروزی، مدیرعامل سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها، با اشاره به اهداف اجرای این طرح گفت: طرح خرید اعتباری کالا با هدف تقویت قدرت خرید خانوارها، حمایت از معیشت مردم، تسهیل دسترسی به کالا‌های مورد نیاز و بهره‌گیری از ظرفیت‌های نوین خرید اعتباری طراحی و اجرا شده است. او تاکید کرد: متقاضیان می‌توانند با مراجعه به بازوی رسمی سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها در پیام‌رسان بله، فرآیند ثبت‌نام و انتخاب شرکت تأمین‌کننده اعتبار را انجام دهند و پس از تکمیل مراحل، از ۲۵ آبان‌ماه نسبت به خرید کالا اقدام کنند. نوروزی ادامه داد: در چارچوب این طرح، امکان دریافت اعتبار خرید تا سقف دوبرابر مبلغ یارانه نقدی ماهانه خانوار پیش‌بینی شده است.
یکی از مهم‌ترین بخش‌های طرح خرید اعتباری کالا، شیوه بازپرداخت اعتبار دریافتی است. بر اساس پیگیری خبرنگار جام‌جم از سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها، خانوارها پس از ثبت‌نام و دریافت اعتبار، از روز ۲۵ آبان‌ماه می‌توانند خرید خود را انجام دهند. استفاده از آن نیز اختیاری خواهد بود. بازپرداخت اعتبار در دو قسط و از محل یارانه نقدی خانوار انجام می‌شود. بر این اساس، سرپرست خانوار باید قسط نخست را از روز ۱۶ تا ۲۰ ماه بعد پرداخت کند. در صورت پرداخت نکردن قسط در موعد مقرر، یارانه نقدی آن ماه به حساب خانوار واریز نمی‌شود و مبلغ قسط از محل یارانه نقدی کسر خواهد شد.
قسط دوم نیز یک ماه پس از قسط نخست، در همان بازه زمانی، یعنی از شانزدهم تا بیستم هر ماه، باید پرداخت شود. چنانچه سرپرست خانوار در این مرحله نیز بدهی خود را تسویه نکند، یارانه ماه دوم هم به حساب او واریز نخواهد شد و یارانه دو ماه برای بازپرداخت اعتبار به شرکت اعتباردهنده اختصاص می‌یابد. یکی از ویژگی‌های اصلی این طرح، امکان استفاده از اعتباری بیشتر از مبلغ یارانه نقدی ماهانه است؛ به این معنا که خانوارها می‌توانند بدون دریافت تسهیلات بانکی، از اعتبار خریدی تا دوبرابر یارانه خود استفاده کنند. اختیاری بودن استفاده از اعتبار و ضرورت بازپرداخت آن، دو نکته مهم در ارزیابی میزان استقبال خانوارها از این طرح است. طرح خرید اعتباری کالا در شرایط تورمی می‌تواند با فراهم کردن امکان خرید پیش از دریافت یارانه، بخشی از مشکلات نقدینگی خانوارها را کاهش دهد. دریافت اعتبار بدون سود و بازپرداخت دو‌قسطی از مزایای این طرح است. میزان استقبال خانوارها به عواملی مانند سهولت ثبت‌نام، تنوع شرکت‌های اعتباردهنده، گستردگی فروشگاه‌های طرف قرارداد، فهرست کالا‌های قابل خرید و شرایط بازپرداخت بستگی خواهد داشت. هنوز جزئیاتی مانند فهرست نهایی کالا‌های مشمول، نام شرکت‌های تأمین‌کننده اعتبار و شبکه فروشگاهی مشخص نشده است. متقاضیان برای ثبت‌نام و دریافت اطلاعات بیشتر می‌توانند به بازوی رسمی سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها در پیام‌رسان بله به نشانی https://ble.ir/hadafmandi_yaranehbot مراجعه کنند.