استارلینک ابزار جاسوسی با تبلیغات آنلاین!
ایده روز: حالا دیگر نتایج پژوهش‌ها در نقاط مختلف دنیا تأیید می‌کند که استارلینک فقط یک سیستم پیشرفته برای ارائه اینترنت ماهواره‌ای نیست. گزارش اخیر رویترز هم نشان می‌دهد که یک شرکت اسرائیلی با هدف تعیین موقعیت جغرافیایی کاربران و جاسوسی از آنها، کاربران استارلینک را هدف قرار داده است! طبق این گزارش، محققان «ترند‌ای‌آی» واحدی از شرکت امنیت سایبری «ترند میکرو» در توکیو متوجه شدند شرکت اسرائیلی «دیسکاورتک» یکی از بزرگ‌ترین منابع آگهی‌های دیجیتالی است که برای کاربران سرویس‌های استارلینک متعلق به اسپیس‌ایکس نمایش داده می‌شود. گزارشی که Trend AI در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر کرد، به «الگو‌های مشکوک در پیشنهاد فضای تبلیغاتی اشاره کرد که نشان می‌دهد نهاد مسئول، به جای فعالیت در تبلیغات تجاری، زیرساخت‌های هدف‌گیری و ردیابی را اداره می‌کند.»
درست در شرایطی که برخی رسانه‌ها، استارلینک را به‌عنوان ابزاری برای ارائه دسترسی به اینترنت آزاد معرفی می‌کنند، خبرگزاری رویترز در گزارشی از بهره‌گیری ارتش امریکا از استارلینک برای هدایت پهپاد‌های انتحاری لوکاس پرده برداشت. رویترز پیش‌تر نیز گزارش داده بود که اختلال سراسری در شبکه استارلینک باعث توقف آزمایش برخی شناور‌های بدون‌سرنشین نیروی دریایی امریکا شده است. پنتاگون همزمان در حال مذاکره با اسپیس‌ایکس برای فعال‌سازی سرویس «دایرکت تو سل» یا اتصال مستقیم تلفن‌های همراه به ماهواره‌های استارلینک در ایران بوده است؛ فناوری‌ای که می‌تواند بدون نیاز به زیرساخت مخابراتی زمینی، گوشی‌های عناصر میدانی خود را به شبکه ماهواره‌ای متصل کند.
گزارش جدید این خبرگزاری نشان می‌دهد یک شرکت اسرائیلی با خرید گسترده تبلیغات آنلاین برای کاربران استارلینک، به‌دنبال شناسایی موقعیت مکانی و ردیابی آنها بوده است. گزارشی که بار دیگر بر کاربرد‌های نظامی و جاسوسی استارلینک صحه می‌گذارد.
تبدیل تبلیغات به ابزار ردیابی
در ساز و کار تبلیغات آنلاین، هنگام ورود کاربر به یک وب‌سایت یا اپلیکیشن، مزایده‌ای خودکار برای نمایش تبلیغ به او برگزار می‌شود. در جریان این فرایند، اطلاعاتی از جمله شناسه‌های تبلیغاتی دستگاه و داده‌های مرتبط با موقعیت کاربر ممکن است در اختیار شرکت‌های شرکت‌کننده در مزایده قرار گیرد.
اگر یک شرکت این داده‌ها را به صورت گسترده جمع‌آوری و با اطلاعات دیگر ترکیب کند، امکان شناسایی هویت کاربران، دنبال‌کردن فعالیت آنها در وب و حتی هدف‌گیری برخی دستگاه‌ها برای حملات جاسوس‌افزاری فراهم می‌شود.
خرید آگهی‌های استارلینک در مناطق ممنوعه!
استارلینک، سرویس اینترنت ماهواره‌ای شرکت اسپیس‌ایکس، از طریق ماهواره‌ها امکان دسترسی به اینترنت را فراهم می‌کند و در برخی مناطق می‌تواند محدودیت‌های شبکه‌های مخابراتی محلی را دور بزند. همین ویژگی، این سرویس را به ابزاری مهم برای ارتباط در مناطق جنگی و کشور‌هایی با محدودیت دسترسی به اینترنت تبدیل کرده است.
پژوهشگران شرکت امنیت سایبری TrendAI، زیرمجموعه‌ای از ترند میکرو، دریافته‌اند که شرکت Discover- Tech با تابعیت رژیم صهیونیستی یکی از بزرگ‌ترین خریداران تبلیغات نمایش‌داده‌شده به کاربران اینترنت ماهواره‌ای استارلینک بوده است. بر اساس یافته‌های این پژوهشگران، Discover- Tech در بیش از ۱۰۰ کشور، از جمله مناطقی که استفاده از استارلینک در آنها ممنوع یا محدود شده، رتبه نخست خرید تبلیغات مرتبط با ترافیک این سرویس را داشته است. این الگوی خرید گسترده، ظن پژوهشگران را درباره استفاده از تبلیغات برای مکان‌یابی یا رصد کاربران برانگیخته است.
زیرساختی برای «هدف‌گیری و ردیابی کاربران»
اهمیت این موضوع به اطلاعاتی برمی‌گردد که در فرایند تبلیغات آنلاین ممکن است فاش شوند. تبلیغ‌دهندگان می‌توانند با جمع‌آوری و ترکیب این داده‌ها، هویت یا موقعیت مکانی برخی کاربران را شناسایی و فعالیت‌های آنها را در اینترنت ردیابی کنند. بر اساس این گزارش، پژوهشگران امنیت سایبری معتقدند، الگوی خرید تبلیغات این شرکت بیشتر به زیرساختی برای «هدف‌گیری و ردیابی کاربران» شباهت دارد تا یک فعالیت تبلیغاتی تجاری معمول. طبق گزارش ترند‌ای آی، این مجموعه در سوریه، لیبی، یمن و سودان جنوبی بیشترین خرید تبلیغات را داشته و در افغانستان در رتبه دوم بوده است. این در حالی است که در کشور‌های تحریم‌شده یا درگیر جنگ، تقاضا برای تبلیغات قانونی شرکت‌های غربی صفر است؛ یعنی چنین خریدی با منطق یک فعالیت تبلیغاتی عادی جور درنمی‌آید. در ماه می، روزنامه هاآرتص و وب‌سایت اینتلیجنس آنلاین نیز به‌طور جداگانه گزارش داده بودند که شرکت‌های اسرائیلی روش‌هایی برای شناسایی و ردیابی کاربران استارلینک به مشتریان پیشنهاد می‌کنند.
حذف دیسکاورتک از پلتفرم‌های تبلیغاتی گوگل
همزمان با انتشار گزارش Trend AI، شرکت کانادایی Citizen Lab که در زمینه نظارت بر تهدیدات سایبری فعالیت می‌کند و شرکت فناوری اطلاعات Conviant مستقر در نیویورک، هویت Discover Tech را فاش کردند. این دو شرکت اعلام کردند که شرکت اسرائیلی دیسکاورتک از ساز و کار مناقصه برای فضا‌های تبلیغاتی سوءاستفاده کرده است و این می‌تواند منجر به نشت اطلاعات کاربران اینترنت به طرف‌های شرکت‌کننده در مزایده‌ها شود. رویترز گزارش داد که «طرف‌های درگیر در این مزایده‌ها می‌توانند به مرور زمان، داده‌های فاش‌شده را جمع‌آوری، طبقه‌بندی و با سایر اطلاعات ترکیب کنند و این امر آنها را قادر می‌سازد تا هویت واقعی کاربران را آشکار کنند، فعالیت‌های آنها را در وب‌سایت‌های مختلف ردیابی کنند و در برخی موارد، آنها را برای هدف قرار دادن با نرم‌افزار‌های جاسوسی و نظارتی آماده کنند.»
از سوی دیگر Citizen Lab و Conviant گزارش دادند که «این تبلیغات در ده‌ها شبکه حساس متعلق به سازمان‌های رسانه‌ای، سازمان‌های دولتی و شرکت‌های فناوری نمایش داده شده‌اند». این در حالی است که رویترز تأکید کرد که «گوگل و سایر شرکت‌ها اعلام کرده‌اند که Discover Tech را از پلتفرم‌های تبلیغاتی خود حذف می‌کنند».
پژوهشگران TrendAI بر اساس داده‌های سامانه‌های امنیتی خود، فعالیت Discover- Tech را به زیرساختی برای ردیابی و هدف‌گیری کاربران شبیه دانسته‌اند؛ نه یک عملیات معمول تبلیغاتی. با این حال، داده‌های منتشرشده به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که تمام کاربران استارلینک هدف ردیابی قرار گرفته‌اند یا هر دستگاهی که تبلیغ دریافت کرده، آلوده شده است.
سرویس فناورانه یا ابزار جنگی؟!
اهمیت ردیابی کاربران استارلینک فقط به حریم خصوصی افراد محدود نمی‌شود. این سرویس در مناطق جنگی، از جمله اوکراین، برای ارتباطات نظامی و هماهنگی عملیات نیز استفاده می‌شود. از این رو، شناسایی موقعیت کاربران یا پایانه‌های متصل به آن می‌تواند پیامد‌های امنیتی گسترده‌تری داشته باشد.
در برخی کشورها، استارلینک به دلیل امکان دور زدن محدودیت‌های اینترنتی ممنوع یا محدود شده است. رویترز گزارش داده که در چنین شرایطی، تلاش برای شناسایی و ردیابی کاربران این سرویس به موضوع مورد توجه برخی دولت‌ها و بازیگران فناوری تبدیل شده است.
از سوی دیگر، گزارش تحقیقی رویترز در خردادماه، بر اساس اسناد محرمانه پنتاگون و مصاحبه با مقامات ارشد نظامی امریکا، نشان داد استارلینک یکی از ارکان اصلی شبکه نظامی و اطلاعاتی امریکا در جنگ ۴۰ روزه علیه ایران بوده است. در این گزارش، رویترز فاش می‌کند که چگونه ایلان ماسک و شرکت اسپیس‌ایکس مستقیماً با پنتاگون برای افزایش تعرفه استفاده از استارلینک در هدایت پهپاد‌های انتحاری مانند لوکاس وارد چانه‌زنی مالی شده‌اند و به موازات افزایش حملات علیه ایران ماسک قیمت بهره‌برداری جنگی از استارلینک را چند برابر کرد. در جنگ ۱۲ روزه، فقط یک روز پس از اولین حملات هوایی اسرائیل به ایران، ایلان ماسک یک پیام چهارکلمه‌ای روی ایکس منتشر کرد: «پرتو‌ها روشن هستند».
در این زمان، تخمین زده می‌شد بین ۱۰ هزار تا ۲۰ هزار ترمینال استارلینک به صورت مخفیانه در داخل ایران فعال بودند. این ترمینال‌ها از طریق قاچاق وارد شده بودند. این پرتو‌ها توسط عوامل اسرائیلی برای هماهنگی عملیات پهپادی و حملات هوایی استفاده شدند. این اسناد و داده‌ها به وضوح تأیید می‌کند استارلینک فقط یک ابزار فناورانه و اینترنت ماهواره‌ای نیست!