تعرفه خدمات ارتباطی اپراتورها از اول آبان، ۴۰ درصد افزایش یافت
با این حال، از بامداد جمعه اول آبان‌ماه، این هزینه بار دیگر افزایش یافت. اپراتورهای اینترنت همراه براساس موافقت سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، تعرفه بسته‌های اینترنتی را تا سقف ۴۰درصد افزایش دادند. البته این افزایش برای مکالمه، پیامک و اینترنت ثابت نیز اجرایی شده است. این تغییر، با در نظر گرفتن همزمان شرایط اقتصادی مشترکان و وضعیت اقتصادی اپراتورها توسط مراجع ذی‌صلاح اعمال شده است. این یعنی علاوه بر افزایش اینترنت همراه، مکالمه و پیامک، اینترنت ثابت هم ۴۰درصدی افزایش یافت.
این تصمیم در حالی اجرایی شد که پیشتر اخباری درباره احتمال افزایش تعرفه‌ها منتشر شده بود و حمید فتاحی معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی اعلام کرده بود اپراتورها خواستار افزایش ۱۰۰درصدی هستند. سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در نهایت با افزایش ۴۰درصدی موافقت کرد و این افزایش از بامداد روز گذشته (جمعه) از سوی اپراتورها اعمال شد. نتیجه مستقیم آن، افزایش هزینه استفاده از خدمات ارتباطی برای میلیون‌ها مشترک در سراسر کشور است.
همراه اول در اطلاعیه خود اعلام کرد که تعرفه خدمات پایه (مکالمه و پیامک) و بسته‌های اینترنت همراه تا سقف ۴۰درصد افزایش یافته است. این اپراتور تاکید کرد: «بسته‌های اینترنتی خریداری‌شده پیش از اجرای تعرفه‌های جدید، تا پایان دوره اعتبار خود بدون تغییر قابل استفاده هستند.» همچنین اینترنت پیام‌رسان‌های داخلی با نرخ یک‌سوم و ترافیک وب‌سایت‌های داخلی مشمول با نرخ نیم‌بها نسبت به ترافیک عادی محاسبه می‌شود. ایرانسل نیز در اطلاعیه مشابهی اعلام کرد تعرفه خدمات پایه (مکالمه و پیامک) و خدمات اینترنت همراه، ثابت (TD-LTE) و فیبر نوری (FTTx) تا سقف ۴۰درصد افزایش یافت. این اپراتور تصریح کرد که این افزایش با در نظر گرفتن همزمان شرایط اقتصادی مشترکان و وضعیت اقتصادی اپراتورها توسط مراجع ذی‌صلاح اعمال شده است. بدین ترتیب، علاوه بر اینترنت همراه، مکالمه و پیامک، اینترنت ثابت نیز مشمول افزایش ۴۰درصدی شده است.
تورم ۱۲۳ درصدی ارتباطات
تعرفه اینترنت همراه در سال گذشته و براساس مصوبات سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در دو مرحله افزایش یافته بود. تعرفه اینترنت در ۱۲آذر و ۵اسفندماه سال گذشته به ترتیب ۲۰ و ۱۸درصد افزایش یافت. همچنین تعرفه خدمات مکالمه و پیامک در مهرماه سال گذشته افزایش پیدا کرده بود. با احتساب افزایش ۴۰درصدی اخیر، قیمت بسته‌های اینترنت از ابتدای آذر سال گذشته تاکنون (در مدت حدود ۱۱ ماه) مجموعا ۹۸درصد گران شده که فشار قابل توجهی بر هزینه خانوارها وارد کرده است. آمارهای رسمی مرکز آمار ایران نیز تصویر روشنی از وضعیت تورم در بخش ارتباطات نشان می‌دهد. طبق آخرین گزارش این مرکز، نرخ تورم نقطه به نقطه ارتباطات در شهریور امسال به 7/122درصد رسیده است. این یعنی میانگین هزینه‌ای که خانوارها در بخش ارتباطات (تلفن، اینترنت و سایر خدمات مرتبط) در شهریور امسال پرداخت کرده‌اند، حدود ۱۲۳درصد بیشتر از شهریور سال گذشته بوده است. همچنین بخش ارتباطات پس از دخانیات، مبلمان و لوازم خانگی، بالاترین تورم نقطه‌ای را ثبت کرده است. تورم ماهانه این بخش در شهریور نیز رتبه نخست را داشت و به 7/14درصد رسید. یعنی حدود ۱۵درصد نسبت به مرداد امسال افزایش قیمت رخ داده است. سهم (ضریب) ارتباطات در محاسبه تورم و سبد خانوار طبق گزارش مرکز آمار 41/2درصد است. به‌عبارت دیگر خانوارها حدود 4/2 تا ۳درصد از درآمد خود را صرف اینترنت و تلفن می‌کنند. این سهم در شرایطی که تورم عمومی بالاست، می‌تواند فشار مضاعفی بر اقشار کم‌درآمد وارد کند.
چرا افزایش تعرفه‌ها به بهبود کیفیت منجر نمی‌شود؟
بررسی سخنان وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نشان می‌دهد این وزارتخانه با افزایش تعرفه‌ها موافق بوده است. ستار هاشمی پیشتر گفته بود: سیاست سرکوب تعرفه‌ها، جذابیت سرمایه‌گذاری در این حوزه را کاهش داده است و در صورت نبود سرمایه‌گذاری، کیفیت شبکه نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرد. وی اشاره کرد که ۶۵درصد هزینه‌های کاربران ارتباطی کشور ارزی است و همچنین هزینه‌های تامین انرژی، نیروی انسانی و سایر عوامل نیز بر هزینه ارائه خدمات ارتباطی می‌افزایند. هاشمی در پاسخ به این پرسش که چرا افزایش تعرفه‌ها به‌سرعت به بهبود کیفیت شبکه منجر نمی‌شود، گفت: این فرآیند به‌صورت تدریجی اتفاق می‌افتد. زیرا سرمایه‌گذار ابتدا باید به این اطمینان برسد که سرمایه‌گذاری در حوزه ارتباطات، در مقایسه با سایر بخش‌ها، بازدهی بیشتری دارد.
وزیر ارتباطات چندی پیش در جلسه کنترل پروژه فیبر نوری هم تاکید کرده بود که اصلاح تعرفه‌های ارتباطی به‌طور جدی در دستور کار قرار دارد و توسعه پایدار ارتباطات با اقتصاد دستوری امکان‌پذیر نیست. با این حال، حمید فتاحی معاون وزیر ارتباطات نیز در گفت‌وگوی ویژه خبری، با اشاره به افزایش قیمت‌ها در سایر بخش‌ها گفت: سهم هزینه‌های ارتباطی در سبد خانوار از ملاحظات اصلی در تعرفه‌گذاری است.
هزینه‌هایی که باید شفاف شود
با این حال، اپراتورها از رقم ۴۰درصد تصویب‌شده ناراضی‌اند. درخواست آنها افزایش ۱۰۰درصدی تعرفه‌ها بوده و تاکید دارند که عدد مطرح‌شده تناسبی با رشد قابل توجه هزینه‌های تامین تجهیزات، نوسازی زیرساخت‌ها و نگهداری شبکه ندارد. به‌گفته آنها شرایط جنگی، آسیب دیدن سایت‌های ارتباطی، نوسانات نرخ ارز، افزایش هزینه‌های عملیاتی و محدودیت‌های ناشی از تحریم، هزینه‌های توسعه و نگهداری ارتباطات پایدار را به‌صورت تصاعدی افزایش داده است. اپراتورها می‌گویند درآمدهای‌شان ریالی است، در حالی که بخش مهمی از هزینه‌های توسعه شبکه به نرخ ارز وابسته است. آنها در اطلاعیه‌های رسمی نیز افزایش هزینه‌های تامین تجهیزات، نگهداری زیرساخت‌ها و توسعه شبکه‌های ارتباطی را به‌عنوان یکی از چالش‌های اصلی اپراتورها مطرح کرده‌اند.
با وجود این استدلال‌ها، افزایش هزینه خدمات ارتباطی فشار بیشتری بر هزینه‌های ماهانه خانوارها و کاربرانی وارد می‌کند که برای کار، آموزش و سرگرمی به اینترنت وابستگی زیادی دارند. در این میان، اپراتورها ابتدا باید هزینه‌های خود را شفاف کنند. امروز در همه بخش‌ها، از فضای مجازی تا تلویزیون، بارها تبلیغات این شرکت‌ها دیده می‌شود. آنها باید شفاف کنند هزینه تبلیغات‌شان چقدر است. همچنین اپراتورها هزینه‌های هنگفتی برای ساخت فیلم و سریال در شبکه نمایش خانگی پرداخت می‌کنند. باید مشخص شود این مبالغ که جزو هزینه‌های آنها لحاظ می‌شود، چه سهمی دارد و چه آورده‌ای برای‌شان داشته. برای نمونه، یک اپراتور بخشی از سهام دیجی‌کالا را خریداری کرده است. اگر این موضوع یک سرمایه‌گذاری است، باید سود حاصل از آن اعلام شود. اگر سودی نداشته، چرا این اپراتور وارد این عرصه شده است؟ در نهایت، نهاد ناظر یعنی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و سایر نهادهای نظارتی باید هزینه‌های اپراتورها را بررسی و شفاف کنند. داشتن هزینه برای توسعه زیرساخت امری درست است اما باید عملکرد آنها بررسی شود که چه میزان از هزینه‌ها درست بوده و چه میزان منجر به زیان شده است که امروز برای ارائه خدمات بر سر مردم منت گذاشته می‌شود.
