مصائب فلسطین و غزه از دریچه سینمای یک فیلمساز متفاوت
ایده روز: راکان مایاسی، فیلمساز فلسطینی و از شاگردان عباس کیارستمی، معتقد است سینما باید فراتر از روایت‌های متعارف حرکت کند و صدای مردم، رنج‌ها و آرزو‌های آنان را به تصویر بکشد. او در آثارش تلاش می‌کند زندگی فلسطینیان و تجربه تبعید را از زاویه‌ای متفاوت روایت کند؛ نگاهی که در نخستین فیلم بلندش، «دیروز چشم‌ها نخوابید»، و پروژه سینمایی جدیدش درباره غزه نیز بازتاب یافته است.
مایاسی که ریشه فلسطینی دارد، در آلمان متولد شده و در اردن رشد کرده است. او تحصیلات خود را در رشته‌های سینما و فلسفه ادامه داد و در آکادمی فیلم آسیا در کره جنوبی، از شاگردان عباس کیارستمی بود؛ تجربه‌ای که تأثیر مهمی بر نگاه سینمایی و شیوه روایت شاعرانه او گذاشت.
این فیلمساز که میان بروکسل و بیروت در رفت‌وآمد است، مانند بسیاری از هنرمندان فلسطینی تجربه زندگی در تبعید و دوری از سرزمین مادری را با خود حمل می‌کند. او در آثارش تلاش دارد علاوه بر روایت مسائل شناخته‌شده فلسطینیان، به سراغ داستان‌هایی برود که کمتر در سینمای جریان اصلی منطقه دیده شده‌اند.
«دیروز چشم‌ها نخوابید»؛ روایتی شاعرانه از خشونت و زندگی
نخستین فیلم بلند حرفه‌ای مایاسی با عنوان «دیروز چشم‌ها نخوابید» به زندگی جامعه بادیه‌نشین لبنان در دره بقاع می‌پردازد؛ منطقه‌ای که درگیر بحران‌ها و تنش‌های تاریخی خاورمیانه بوده است.
داستان فیلم از خاطرات شخصی کارگردان درباره مادربزرگش الهام گرفته و زندگی دو زن را دنبال می‌کند که پس از درگیری خونین میان دو قبیله به گروگان گرفته می‌شوند.
مایاسی در این اثر از روایتی تصویری و شاعرانه بهره گرفته است؛ سبکی که یادآور سینمای عباس کیارستمی است، اما در عین حال هویت مستقل و نگاه شخصی خود فیلمساز را نیز منعکس می‌کند.
انتخاب بازیگران غیرحرفه‌ای و تمرکز بر جامعه‌ای کمتر دیده‌شده، از ویژگی‌های مهم این اثر است. فیلمساز می‌خواهد به جای تکرار روایت‌های کلیشه‌ای از لبنان، زندگی آدم‌هایی را به تصویر بکشد که کمتر فرصتی برای دیده‌شدن در سینما داشته‌اند.
از تأثیر کیارستمی تا روایت بی‌واسطه نسل‌کشی در غزه
مایاسی در گفت‌و‌گو با نشریه ورایتی درباره شیوه فیلمسازی خود توضیح داده است که به استعاره‌های تصویری علاقه دارد، اما معتقد است برخی واقعیت‌ها، از جمله نسل‌کشی در غزه و تناقض‌های زندگی در لبنان، باید بدون پوشش استعاری و به شکلی مستقیم به تصویر کشیده شوند.
او همچنین تأکید می‌کند که علاقه‌ای به پیروی از فرمول‌های تکراری سینما ندارد و ترجیح می‌دهد به درون زندگی جوامعی برود که کمتر در آثار سینمایی بازنمایی شده‌اند.
«پاسپورت»؛ پروژه جدید راکان مایاسی درباره غزه
فیلم بعدی مایاسی با عنوان «پاسپورت» قرار است به‌طور مستقیم به فلسطین و غزه بپردازد. این پروژه در ابتدا قرار بود نخستین فیلم بلند حرفه‌ای او باشد، اما با آغاز حمله نظامی اسرائیل به غزه و تشدید بحران انسانی، ساخت آن به تعویق افتاد.
«پاسپورت» اثری با حال‌وهوای کمدی سیاه است که موضوعاتی مانند مرگ، زندگی و بوروکراسی را در بستر شرایط دشوار مردم غزه بررسی می‌کند.
داستان فیلم با مرگ مردی میانسال و ناشناس از غزه در مسیر سفر به کانادا آغاز می‌شود و از این نقطه، مخاطب را با پیچیدگی‌های زندگی انسان‌هایی همراه می‌کند که در محاصره جنگ، خشونت و محدودیت‌های روزمره گرفتار شده‌اند.
مایاسی امیدوار است بتواند تولید این فیلم را در آینده نزدیک آغاز کند؛ اثری که قرار است با زبانی متفاوت، تجربه زیسته مردم غزه را به مخاطبان سینما منتقل کند.