کالابرگ؛ حمایت هدفمند از قدرت خرید

نویسنده زهرا خدادادی/عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی

کالابرگ الکترونیکی در همین چارچوب قابل بررسی است. فلسفه این طرح آن است که بخشی از منابع حمایتی به جای آن‌که به صورت نقدی و بدون محدودیت مصرف در اختیار خانوار قرار گیرد، مستقیما برای تأمین کالا‌های اساسی اختصاص پیدا کند. بنابراین، افزایش اعتبار کالابرگ زمانی می‌تواند اثرگذار باشد که متناسب با تغییرات قیمت‌ها و نیاز واقعی خانوار تعیین شود.
یکی از چالش‌های مهم در سیاست‌های حمایتی، ثابت ماندن مبلغ کمک در شرایط تورمی است. اگر اعتبار کالابرگ برای مدت طولانی بدون توجه به رشد هزینه‌های خانوار ثابت بماند، ارزش واقعی آن کاهش پیدا می‌کند. تعیین اعتبار کالابرگ باید به شاخص‌های اقتصادی، نرخ تورم و تغییرات سبد مصرفی خانوار متصل باشد.
از سوی دیگر، هدفمندی نیز اهمیت زیادی دارد. منابع حمایتی محدود است و باید به گروه‌هایی اختصاص یابد که فشار هزینه‌های ضروری بر آنها بیشتر است. دهک‌های پایین، به دلیل سهم بالاتر خوراک و کالا‌های ضروری در سبد مصرفی خود، در برابر افزایش قیمت این اقلام آسیب‌پذیرتر هستند. بنابراین، افزایش اعتبار برای این گروه‌ها می‌تواند نسبت به حمایت یکسان از همه خانوارها، اثر متفاوتی بر حفظ قدرت خرید داشته باشد.
در کنار افزایش اعتبار، گسترده بودن شبکه پذیرندگان و تنوع کالا‌های مشمول نیز اهمیت دارد. اگر خانوار برای استفاده از کالابرگ با محدودیت فروشگاه یا کالا مواجه باشد، بخشی از کارکرد حمایتی طرح از بین می‌رود. به همین دلیل، توسعه دسترسی در فروشگاه‌های زنجیره‌ای و محلی و بازنگری دوره‌ای در فهرست کالا‌های مشمول باید همزمان با اصلاح مبلغ اعتبار دنبال شود.
با این حال، افزایش اعتبار کالابرگ نباید به تصمیمی مقطعی و وابسته به شرایط کوتاه‌مدت تبدیل شود. حمایت مؤثر از معیشت نیازمند یک سازوکار پایدار است؛ به گونه‌ای که خانوار بداند میزان حمایت دریافتی چگونه و بر چه مبنایی تغییر خواهد کرد. چنین رویکردی هم امکان برنامه‌ریزی بهتر برای خانوار را فراهم می‌کند و هم از تصمیم‌های مقطعی و غیرقابل پیش‌بینی در سیاست حمایتی می‌کاهد.
در نهایت، مسأله کالابرگ فقط افزایش یک عدد در حساب خانوار نیست؛ بحث اصلی، حفظ قدرت خرید گروه‌های آسیب‌پذیر در برابر افزایش هزینه‌های زندگی است. اگر اعتبار متناسب با واقعیت‌های اقتصادی تعیین شود، جامعه هدف به‌درستی شناسایی شود و منابع در چارچوبی پایدار تخصیص یابد، کالابرگ می‌تواند از یک پرداخت حمایتی محدود به ابزاری مؤثرتر برای سیاستگذاری معیشتی تبدیل شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *