پول مردم کجاست؟
این نظرسنجی که از طریق سه پیامرسان روبیکا، بله و تلگرام انجام شده، نشان میدهد بخش بزرگی از شرکتکنندگان در شرایطی قرار دارند که امکان ورود به بازارهای سرمایهگذاری را ندارند یا ترجیح میدهند فعلا منابع مالی خود را وارد این بازارها نکنند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، بیش از ۲۰ هزار نفر در این نظرسنجی شرکت کردهاند. سهم روبیکا از مشارکتکنندگان ۴۱ درصد، پیامرسان بله حدود ۳۴ درصد و تلگرام ۲۵ درصد بوده است. البته این ترکیب نشاندهنده سهم هر پیامرسان از پاسخدهندگان است و بهتنهایی نمیتوان آن را نماینده ترکیب جمعیتی کل جامعه دانست.
بیش از دوسوم مردم در یک ماه گذشته سرمایهگذاری نکردهاند
مهمترین یافته این نظرسنجی، سهم بالای افرادی است که در یک ماه اخیر هیچگونه سرمایهگذاری نداشتهاند. بیش از دوسوم شرکتکنندگان اعلام کردهاند که در این مدت پولی را وارد هیچیک از بخشهای سرمایهگذاری نکردهاند.
این رقم میتواند نشانهای از محدود شدن توان مالی خانوارها و کاهش قدرت پسانداز در میان بخش قابلتوجهی از پاسخدهندگان باشد.
در شرایطی که هزینههای مسکن، خوراک، حملونقل، درمان و سایر نیازهای روزمره بخش بزرگی از درآمد خانوارها را مصرف میکند، طبیعی است که برای بسیاری از افراد، سرمایهگذاری به اولویتی دور از دسترس تبدیل شود.
در واقع، برای بخشی از جامعه مساله اصلی دیگر انتخاب میان طلا، بورس، ارز یا بازارهای دیگر نیست؛ بلکه باقی ماندن مبلغی از درآمد ماهانه پس از پرداخت هزینههای ضروری زندگی است.
طلا و سکه همچنان انتخاب اول سرمایهگذاران
در میان افرادی که طی یک ماه اخیر سرمایهگذاری کردهاند، طلا و سکه با اختلاف در جایگاه نخست قرار دارند. بیش از ۲۸ درصد این گروه گفتهاند که در بازار طلا و سکه سرمایهگذاری کردهاند.
این انتخاب را میتوان در چارچوب شرایط اقتصادی سالهای اخیر بررسی کرد. افزایش نااطمینانی اقتصادی، نوسانات نرخ ارز و نگرانی از کاهش ارزش پول ملی، طلا را به یکی از گزینههای مورد توجه برای حفظ ارزش دارایی تبدیل کرده است.
بسیاری از خانوارها طلا را نه صرفا بهعنوان یک ابزار سرمایهگذاری، بلکه بهعنوان راهی برای محافظت از قدرت خرید پساندازهای خود در برابر تورم در نظر میگیرند.
البته سرمایهگذاری در این بازار نیز بدون ریسک نیست. نوسانات قیمت جهانی طلا، نرخ ارز و حباب قیمتی سکه میتواند باعث شود خریداران در برخی مقاطع با زیان مواجه شوند.
بورس در جایگاه دوم پس از طلا و سکه، بازار بورس با حدود
۱۹ درصد در رتبه دوم انتخاب سرمایهگذاران قرار گرفته است. حضور بورس در میان گزینههای اصلی سرمایهگذاری نشان میدهد بخشی از پاسخدهندگان همچنان به بازار سهام بهعنوان محلی برای کسب بازدهی یا حفظ ارزش داراییهای خود توجه دارند.
با این حال، بازار سرمایه ایران در سالهای گذشته با دورههای مختلفی از رشد، رکود و نوسانات شدید مواجه بوده است. همین مساله باعث شده اعتماد سرمایهگذاران نسبت به ثبات و پیشبینیپذیری این بازار اهمیت زیادی پیدا کند.
در چنین شرایطی، جذابیت بورس برای سرمایهگذاران تا حد زیادی به چشمانداز اقتصادی، وضعیت شرکتها، سیاستهای دولت و میزان اطمینان به آینده بازار وابسته است.
کاهش توان سرمایهگذاری خانوارها
اگرچه نتایج این نظرسنجی بهتنهایی نمیتواند وضعیت اقتصادی تمام خانوارهای ایرانی را مشخص کند، اما یک پیام مهم دارد: بخش بزرگی از پاسخدهندگان در یک ماه گذشته وارد هیچ بازار سرمایهگذاری نشدهاند.
این موضوع را باید فراتر از تغییر سلیقه سرمایهگذاران بررسی کرد. وقتی بیش از دوسوم شرکتکنندگان امکان یا تمایل به سرمایهگذاری ندارند، مساله قدرت خرید، سطح درآمد و توان پسانداز خانوارها به یکی از پرسشهای اصلی تبدیل میشود.
در اقتصادی که تورم مستمر میتواند ارزش پساندازهای کوچک را کاهش دهد، ناتوانی در سرمایهگذاری به معنای محدود شدن فرصتهای حفظ دارایی و انباشت ثروت نیز هست.
شاید مهمترین پیام این نظرسنجی این باشد که برای بخش قابلتوجهی از پاسخدهندگان، انتخاب بازار مناسب سرمایهگذاری هنوز مساله اول نیست؛ آنها ابتدا باید بتوانند هزینههای زندگی را تأمین کنند و مبلغی برای پسانداز کنار بگذارند.
